[གནད་བསྡུས]      རྩོམ་འདིར་ཁྲོ་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར་ལ་གཙོ་ཆེ་བ་ལྷོ་གཏེར«ཁྲོ་བོ་རྒྱུད་དྲུག»ནས་བསྟན་པ་ཞིག་དང་། «དབལ་གསས་རྔམ་པ་དྲག་ཟློག་གི་རྒྱུད་སྟོང་རི་ཐོ་ཆེན»དང་།མཁས་བཞིའི་ཕྱག་བཞེས་སམ«ལས་ཐིག་གསང་བའི་འགྲེལ་བ»དང་། «སྐབས་འཕྲིན»སོགས་ནས་བསྟན་པ་དང་རིགས་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་དེ་ལ་རྒྱུད་སྡེའི་ལུགས་དང་།    ཕྱི་མ་དེ་ལ་སྒྲུབ་སྡེའི་ལུགས་སུ་བཞག་ན་ཤར་རྫ་པའི་སྡེ་སྣོད་མཛོད་ལྟར་འཐད་ཕྱོགས་དང་། ལུགས་དང་པོ་དེའི་རིག་པ་ཡབ་ཡུམ་བཅུ་དྲུག་གི་ལྷ་གདན་ཁ་དོག་ལ་རྒྱུད་ཚིག་ཁ་གསལ་ཞིང་ཚོན་སྣ་གཅིག་ལས་མེད་སྟབས་དོགས་གཞི་མེད་ཀྱང་། ཕྱི་མ་དེ་དེ་དང་མི་འདྲ་བར“གསས་མཁར་མཚན་རྫོགས”ཞེས་དམིགས་བསལ་དུ་མུ་མེད་དཀར་རྔ་གཤང་སེར་ཞེས་སོགས་དཀའ་རྙོག་ཅུང་ཡོད་པ་ལ། དེ་དག་དང་འབྲེལ་ཡོད་ཕྱིས་ཡིག་ཆ་རྣམས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་བཀོད་དེ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ཁྱད་པར་གང་ཡོད་དང་། སོ་སོའི་ཁུངས་གང་ཡིན་སྐོར་ལ་དཔྱད་པ་ཅུང་ཟད་ཞུས་ཡོད།
[གནད་ཚིག]  ཁྲོ་བོའི་དཀྱིལ་འཁོར། རྒྱུད་སྡེའི་ལུགས། སྒྲུབ་སྡེའི་ལུགས། གསས་མཁར་མཚན་རྫོགས། རིག་པ་ཡབ་ཡུམ་བཅུ་དྲུག །ལྷ་གདན་ཁ་དོག །    ཡང་«དབལ་གསས་སྐུ་རྫོགས་རྩ་རྒྱུད་གསང་བ་དོན་འགྲེལ་གྱི་སྟོད་འགྲེལ»ལས། “ཟླ་གམ་གསས་མཁར་མཚན་ལྡན་ནི། །ས་ལེ་སྒྲོན་མ་དཀར་པོ་ཡིན། །སྒྲ་ནི་སྣང་ལྡན་གསེར་འོད་འབར། །དྲི་ནི་གཡོ་བྱེད་སྔོ་ལ་གདང་། །བདུད་རྩི་སྔོ་གདང་ཆུ་འདྲ་ལ། །ཤེལ་འོད་དཀར་པོའི་ཁ་བྲོམ་ཅན། །རང་བཞིན་འགྱུར་མེད་སེར་པོ་ཡིན། །ནམ་མཁའ་གཡུ་མདངས་སྔོན་པོ་ཡིན། །ཐོགས་མེད་ཡིད་ལ་ཁ་དོག་མེད། །དྲང་བའི་དོན་དུ་དམར་པོ་གྱིས། །གསལ་དཀར་རྩ་ལ་གནས་པའི་ཕྱིར། །འོད་ལ་ངེས་པ་མེད་པ་ཡིན། །འོན་ཀྱང་དཀར་པོ་བྱས་པའི་༼པས༽ཆོག །གཡོན་དམར་རྩ་ལ་གནས་པའི་༼པས༽ཀྱང་། །འོན་ཀྱང་དམར་པོར་བྱས་པའི་༼པས༽ཆོག །”7. ཅེས་གསུངས་ཤིང་ལུང་དེའི་དགོངས་དོན་ཡང་འགའ་ཞིག་དྲང་ངེས་ཀྱི་ཞིབ་ཆ་མཛད་པ་ལས་གཞི་རྩའི་དགོངས་པ་ལས་ཐིག་གསང་བའི་འགྲེལ་དང་མཐུན་ཞིང་ཐ་སྙད་ལ“གསས་མཁར་མཚན་ལྡན”ཞེས་པ་བཀོད་འདུག །    དེ་ཡང་ཞུ་གཡས་ཡེ་ཤེས་རིན་ཆེན་གྱིས་མཛད་པའི«སྤྱི་སྤུངས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མ»ལས།  “ཟླ་གམ་བརྒྱད་དམར་པོ་བྲིས་༼ཡབ་ཡུམ་གང་རུང་གི་ཁ་དོག་སྦྱར་གཉོས་གསུངས། ཡུམ་དང་བསྟུན་པ་ཞུ་ཡིས་གསུངས་སྐད༽ལ་ལྷ་སྒོ་དགུའི་དབལ༼མུ་མེན་དཀར། རྔ་གཤང་སེར། གཡུ་བུན་སྔོ། བདུད་རྩི་ལྗང་། རི་རྒྱལ་སེར། ཁ་སྒྲོམ་སྔོ་སྐྱ། ཐོག་མེད་ལྗང་ནག །ཐིག་ལེ་དཀར་དཔལ་གསུངས༽ཆགས་པར་བྲི།” 8. ཞེས་སྤྱིར་ན་ཟླ་གམ་བརྒྱད་ལ་ཚོན་མདོག་བཞེད་སྲོལ་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཞིག་བསྟན་པ་ལས། མཆན་ཕྱི་མ་དེར“དཔལ་གསུངས”ཞེས་པའི་དཔལ་དེ་རྨེའུ་མཁས་པ་དཔལ་ཆེན་ཡིན་ནམ་སྙམ་ཞིང་གང་ལྟར་མཁས་པ་དེའི་བཞེད་སྲོལ་ཁ་གསལ་དུ་འཁོད་པས་འདིར་ཁ་བྱང་དུ་དཔལ་གྱི་དགོངས་པ་ཞེས་སྦྱར་ཏེ་དཔྱད་གཞིར་བཀོད་པ་ཡིན།    དེ་ཡང་ཞུ་གཡས་ཡེ་ཤེས་རིན་ཆེན་གྱིས་མཛད་པའི«སྤྱི་སྤུངས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མ»ལས། “བརྒྱད་གསས་མཁར་མཚན་རྫོགས་ནི་ལྷ་ཡི་སྐུ་མདོག་དང་སྦྱར་ཏེ་ཤར་དཀར་བྱང་སེར་ནུབ་དམར་༼ཁྲོ་གཞུང་དུ་དམར་ལྗང་ཡིན་པར་གསལ༽ལྷོ་སྔོ་ལྗང་ལྷོ་ཤར་སེར་སྐྱ་བྱང་ཤར་སྔོ་སྐྱ་བྱང་ནུབ་དཀར་ལྗང་ལྷོ་ནུབ་དཀར་པོ་བྲི།” 9. ཞེས་གསལ་བ་ནི་ལྷ་ཡི་སྐུ་མདོག་དང་སྦྱར་ཞེས་རིག་པ་ཡབ་བརྒྱད་ཀྱི་སྐུ་མདོག་ལྟར་མཛད་པ་དང་། གོང་དུ“ཟླ་གམ་བརྒྱད་དམར་པོ་བྲིས”ཞེས་གསུངས་པ་ནི་འདི་ལས་གཞུང་གཞན་གྱི་དགོངས་དོན་ཡིན་ནམ་སྙམ་སྟེ། དེ་མིན་མཁས་པ་གཅིག་གི་བཞེད་པ་དང་ཡིག་ཆ་གཅིག་གི་དགོངས་དོན་ལ་ལུགས་མི་འདྲ་བ་གཉིས་ཡོང་ཐབས་མེད་པ་ལྟ་བུ་ཡིན།    དེ་ཡང་འགྲོ་མགོན་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི«གསས་མཁར་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱི་སྤུངས་ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་གྱི་འགྲེལ་བ་གསལ་བྱེད་ཉི་མའི་འཁོར་ལོ»ལས། “ཟླ་གམ་བརྒྱད་གསས་མཁར་མཚན་རྫོགས་ལ་ཞུ་ཡིས་ཡུམ་དང་སྦྱོར་བ་དང་གཉོས་ཀྱིས་ཡབ་ཀྱི་སྐུ་མདོག་དང་སྦྱོར་མོད་ཀྱིས་འོན་ཀྱང་མེ་ཡིས་གསས་མཁར་གྱི་མཚན་དོན་མཐུན་དུ་འབྲི་སྟེ་འདི་ལྟར་མུན་མེད་དཀར། རྔ་གཤང་སེར། གཡུ་བུན་སྔོན། ཀུན་གྲགས་ལྗང་། རི་རྒྱལ་སེར། མཁའ་སྒྲོམ་སྔོ་སྐྱ། ཐོག་མེད་ལྗང་ནག །ཐིག་ལེ་དཀར་པོ་བྱ་གསུང་ངོ་། །”10. ཞེས་འདི་ལ་སྤྱིར་མཁས་པ་སོ་སོའི་བཞེད་ཕྱོགས་མི་འདྲ་བ་འགའ་ཡོད་པ་ལས་རང་ལུགས་མེ་ཞེས་མཚན་ལྡན་གཡོར་པོ་མེ་དཔལ་གྱི་དགོངས་བཞེད་ལྟར་ལྷ་ཡབ་ཡུམ་གྱི་སྐུ་མདོག་ལྟར་མ་ཡིན་པར“གསས་མཁར་མཚན་རྫོགས”ཏེ་གསས་མཁར་སོ་སོའི་མདོག་ལྟར་བཞེད་འདུག །    དེ་ཡང་རྗེ་མཉམ་མེད་ཆེན་པོས་མཛད་པའི«མཚན་མ་རྡུལ་ཚོན་ཐིག་ཚོན་གསལ་བྱེད་མེ་ལོང»གི་ཁྲོ་བོ་ངོ་མཚར་རྒྱས་པའི་དཀྱིལ་འཁོར་སྐབས། “གཞི་མ་སེར་ལ་ཟླ་གམ་བརྒྱད་ལ་བཞེད་པ་མང་ཡོད་ཀྱང་། མུ་མེན་དཀར་ལ་རྔ་གཤང་སེར་པོ་སྟེ། གཡུ་བུན་སྔོ་ལ་ཀུན་གྲགས་ལྗང་ཁུའོ། །བྱིན་ཆེན་སེར་སྐྱ་ནམ་མཁའ་སྔོ་སྐྱའོ། །ཐོགས་མེད་ལྗང་ནག་ཐིག་ལེ་དཀར་པོའོ། །”11. ཞེས་པ་སྤྱིར་མཁས་པའི་བཞེད་སྲོལ་འདྲ་མིན་ཡོད་པ་ལས་རང་བཞེད་གསས་མཁར་མཚན་རྫོགས་ལྟར་བཞག་མཛད་འདུག །    དེ་ལ་སྐྱང་སྤྲུལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན་གྱིས་མཛད་པའི«ལས་བཞི་རྒྱུན་ལྔའི་ལག་ལེན་ཉེར་མཁོ་སྣང་གསལ་མེ་ལོང་ལས་ལེའུ་གསུམ་པ་མེ་ཐབ་རྡུལ་ཚོན་གྱི་རིམ་པ»ཞེས་པ་ལས་ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་རྐྱང་དེད་སྐབས་སུ། “མུན་༼ཤར༽དེ་དཀར། རྔ་༼བྱང༽གཤང་སེར། གཡུ་༼ནུབ༽བུན་སྔོ། ཀུན་༼ལྷོ༽གྲགས་ལྗང་། བྱིན་༼ལྷོ་ཤར༽ཆེན་སེར་སྐྱ། ནམ་༼བྱང་ཤར༽མཁའ་སྔོ་སྐྱ། སྤྲུལ་༼བྱང་ནུབ༽པ་ལྗང་ནག །ཐིག་ལེ་༼ལྷོ་ནུབ༽དཀར་པོའོ། །ལ་ལས་ཡུམ་གྱི་མཚན་ཏེ། ལི་ཤག་དམར། སོགས་བྱེད་པར་འདོད། ” 12. ཅེས་རང་ལུགས་རིག་པ་ཡབ་ལྟར་དང་གཞན་དུ་ཡུམ་གྱི་མདོག་ལྟར་བྱེད་སྲོལ་ཡོད་པའང་ཞོར་དུ་བསྟན་གནང་འདུག །    མཁན་ཆེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱིས་མཛད་པའི«སྦྱིན་སྲེག་ཆེན་པོའི་༼མོའི༽ཐིག་རྩ་མདོར་བསྡུས་སྣང་གསལ་སྒྲོན་མེ»ལས།  “དེ་རྒྱབ་ཟླ་གམ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་བརྒྱད་ནི་གསས་མཁར་ཚོན་རྫོགས་བྱ་སྟེ། མུ་མེད་དཀར། རྔ་གཤང་སེར། གཡུ་བུན་སྔོ། ཀུན་གྲགས་ལྗང་། བྱིན་ཆེན་སེར་སྐྱ། ནམ་མཁའ་སྔོ་སྐྱ། སྤྲུལ་པ་ལྗང་ནག །ཐིག་ལེ་དཀར་པོའོ། །”13. ཞེས་གསས་མཁར་མཚན་རྫོགས་ལ་ཚོན་རྫོགས་ཞེས་པ་ཙམ་ལས་གཞན་ཕལ་ཆེར་ལས་ཐིག་འགྲེལ་སོགས་དང་འདྲ། དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
༡༽སྟོན་པ་འཆི་མེད་གཙུག་ཕུད། «དབལ་གསས་རྔམ་པ་དྲག་ཟློག་གི་རྒྱུད་སྟོང་རི་ཐོ་ཆེན» སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་ཆེན་མོ། པོད་གོ་གསུམ་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༡ལོ།
༢༽སྟོན་པ་འཆི་མེད་གཙུག་ཕུད། «འགུ་ཡ་གཏིང་རྫོགས་དབང་གི་འཕྱོང»  སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བཀའ་འགྱུར་ཆེན་མོ། པོད་གོ་གསུམ་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༡ལོ།
༣༽སྟོན་པ་འཆི་མེད་གཙུག་ཕུད།  «དབལ་མོ་ལས་ཐིག་གཡུང་དྲུང་གསང་བའི་རྒྱུད» སངས་རྒྱས་གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་དཔེ་ཚོགས། དེབ་ཕྲེང་དང་པོ།  སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༠༨ལོ།
༤༽མཁས་པ་མི་བཞི། «དབང་ཆེན་གཞུང་སྐབས་གསལ་བྱེད་ལས་ཐིག་གསང་བའི་འགྲེལ་བ» གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བརྟེན་འགྱུར་ཆེན་མོ། དཔེ་གཟུགས། པོད་གྲངས། ༡༤༡
༥༽གསང་བ་འདུས་པ་སོགས།  «དབལ་གསས་སྐུ་རྫོགས་རྩ་རྒྱུད་གསང་བ་དོན་འགྲེལ་གྱི་སྟོད་འགྲེལ» གཡུང་དྲུང་བོན་གྱི་བརྟེན་འགྱུར་ཆེན་མོ། དཔེ་གཟུགས། པོད་གྲངས། ༡༨༢
༦༽ཞུ་གཡས་ཡེ་ཤེས་རིན་ཆེན།  «སྤྱི་སྤུངས་གསལ་བའི་སྒྲོན་མ» དབང་ལྡན་ཞུ་ཚང་གི་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། དེབ་ཕྲེང་ལྔ་པ། ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
༧༽འགྲོ་མགོན་བློ་གྲོས་རྒྱལ་མཚན། «གསས་མཁར་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱི་སྤུངས་ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་གྱི་འགྲེལ་བ་གསལ་བྱེད་ཉི་མའི་འཁོར་ལོ» གསས་མཁར་རིན་པོ་ཆེ་སྤྱི་སྤུངས་ཁྲོ་བོ་དབང་ཆེན་གྱི་འགྲེལ་བ་གསལ་བྱེད་ཉི་མའི་འཁོར་ལོ་དང་ཀློང་རྒྱས་རྩོད་སྤང་། དེབ་གཟུགས།  སྦྲང་དཀར་པར་འདེབས་ཁང་།
༨༽མཉམ་མེད་ཤེས་རབ་རྒྱལ་མཚན། «མཚན་མ་རྡུལ་ཚོན་ཐིག་ཚོན་གསལ་བྱེད་མེ་ལོང» རྒྱལ་བ་གཉིས་པ་སྨན་རི་བ་མཉམ་མེད་ཆེན་པོའི་བཀའ་འབུམ། དེབ་ཕྲེང་བཅུ་པ། སི་ཁྲོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༡༥ལོ།
༩༽སྐྱང་སྤྲུལ་ནམ་མཁའ་རྒྱལ་མཚན། «ལས་བཞི་རྒྱུན་ལྔའི་ལག་ལེན་ཉེར་མཁོ་སྣང་གསལ་མེ་ལོང་ལས་ལེའུ་གསུམ་པ་མེ་ཐབ་རྡུལ་ཚོན་གྱི་རིམ་པ» དབང་ལྡན་ཞུ་ཚང་གི་གསུང་འབུམ་ཕྱོགས་བསྒྲིགས། དེབ་ཕྲེང་དགུ་པ།   ཀན་སུའུ་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་།
༡༠༽མཁན་ཆེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན། «སྦྱིན་སྲེག་ཆེན་པོའི་ཐིག་རྩ་མདོར་བསྡུས་སྣང་གསལ་སྒྲོན་མེ»  སྨྲ་དབང་ཀུན་མཁྱེན་ཉི་མ་བསྟན་འཛིན་གྱི་གསུང་འབུམ། དེབ་ཕྲེང་བདུན་པ། མཚོ་སྔོན་མི་རིགས་དཔེ་སྐྲུན་ཁང་། ༢༠༢༡ལོ།
༡༡༽ཁྱུང་སྤྲུལ་འཇིགས་མེད་ནམ་མཁའི་རྡོ་རྗེ། «ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གྱི་དཀྱིལ་འཁོར་འབྲི་ཐབས་རབ་འབྱམས་རིག་པའི་སྒོ་འབྱེད» དཔེ་གཟུགས། ལག་བྲིས།

བསྡོམས་པས་དཔྱད་མཆན་ཡོད།དཔྱད་མཆན།

དཔྱད་གཏམ་སྤེལ་མཁན་ལ་གསལ་བརྡ། རང་གི་དངོས་མིང་གི་ལམ་ནས། ངེད་དྲ་ཚིགས་ཀྱི་འཕྲིན་ལས་ཡུན་རིང་དུ་རྒྱས་ཕྱིར་ཁྲིམས་འགལ་གཤེ་བསྐུར་དང་། བསྟན་པར་འཚེ་བའི་ལུགས་དགག་བྱ་རུ་དགོངས་ཏེ་དཔྱད་གཏམ་སྤེལ་ན་ཤིན་ཏུ་ལེགས་པས། ཚང་མས་ཕན་ཚུན་ལ་གུས་བཀུར་དང་བརྩི་འཇོག་གི་ལམ་བུར་ཞུགས་ཏེ་བསྟན་པ་སྤྱི་ལ་ཕན་པའི་མཆན་འདེབས་རོགས་གནང་བར་ཞུ་ཞུ། །

སྤེལ་མཁན།